عید بهار در چین
عید بهار چین
عید بهار
ایام عید بهار سنتی چین، امسال(1391 ش/2013 م.) از نهم ماه فوریه میلادی، برابر با 21 بهمن ماه آغاز می شود. عید بهار در واقع همانند عید نوروز ایران، عید ملی است.(چون سال کشاورزی، قمری است، هرسال، سر آغاز آن فرق می کند.)
به طور کلی از قدیم الایام سال در تقویم کشاورزی چینی با 12 نام حیوان یعنی گاو، ببر، مار ، موش ، خوک، میمون، خرگوش ، اسب، خروس ، گوسفند، سگ و اژدها مشخص شده است. اژدها در عهد قدیم توتم ( یعنی روح یا موجود حافظ ملت چین) به شمار می رفت.
در روایات قدیمی چین، اژدها همواره به موجودی صاحب نیرو و قدرت جسور و
بی باک ترسیم شده است و از دیدگاه مردم، سمبل ایده آل ملت چین است. مردم به این
حیوان افسانه ای بسیار احترام می گذارند و آرزومندند تا اژدها خجستگی و میمنت را
برایشان به همراه بیاورد. از تاریخ عید بهار تاکنون 4 هزار سال می گذرد. در بیش از
دو هزار و صد سال قبل از میلاد، مردم زمان شرکت یک دور ستاره مشتری ( یعنی ژوپیتر)
را یک ( تسئو) دانستند و این عید را نیز ” تسئو” می نامیدند. اما نام این عید در یک
هزار سال قبل از میلاد به “نیان” یعنی پرحاصل تغییر کرد. به رسم و عادت عامیانه در
چین ایام عید بهار از آغاز سال جدید، شروع می شود و تا عید
فانوس در تاریخ 15 ماه اول، خاتمه می یابد. به منظور گرامیداشت ایام عید
از شهرها گرفته تا دهات، مردم فعالیتهای مختلفی را انجام می دهند و جشنهایی برپا
می کنند. درروستاها کشاورزان به خانه تکانی و شستن البسه و لحاف وغیره می پردازند
تا با پاکی و پاکیزگی به پیشواز سال نو بروند. آنان همچنین خورا کیهای گوناگونی
مانند شکلات و آب نبات ، کیک، گوشت و سبزیجات برای پذیرایی از مهمانان تهیه می
کنند. درشهرهای بزرگ مقدمات عید نیز از مدتها قبل ازعید شروع می گردد. سازمانها و
ادارات فرهنگی و گروههای هنری برنامه های هنری خود را آماده می سازند و در پارکها
برنامه های تفریحی و بازی های گروهی جدیدی برای مردم انجام می شود. موسسات تجاری
نیز برای رضایت مشتریان خود کالاها و اجناس متنوع را از کشورها و حتی خارج از چین
وارد می کنند. عید بهار چین همانند عید نوروز ایران، عید ملی فرخنده و پرشکوه و پر
نشاط است. به طور کلی در نواحی مختلف چین رسوم و عاداب سنتی برای برگزاری این عید
متفاوت است.
اما ضیافت شام با حضور کلیه اعضای خانواده در شب عید چه در شمال چه در
جنوب کشور لازم و ضروری است. در جنوب این غذا غالبا از بیش از 10 خوراک تشکیل می
شود که در میان آنها ماهی و خوراکی تهیه شده از خمیر لوبیا باید دیده شود. زیرا
این دو خوراک در تلفظ به چینی با ” مرفّه بودن ” تقریبا یکی است. در شمال این غذا
را اغلب ” جیا زه” یعنی گوشواره تشکیل می دهد. خانواده دراین شب در کنار یکدیگر به تهیه این خوراک
سنتی مشغول می شوند. در آستانه سال جدید به تقویم کشاورزی چین ، مردم با سرور و
شادی با سال گذشته وداع می کنند و به پیشواز سال جدید میروند. دربعضی مناطق مردم به
آتش زدن ترقه و آتش بازی هم می پردازند. ازاول سال نو اعضای خانواده ملبس به
لباسهای زیبا و نو به استقبال مهمانان و یا دیدار از خویشاوندان و دوستان می
پردازند. آنان هنگام ملاقات جملات مبارکی چون ” سال نومبارک” و ” یا عید بهار
مبارک باد “را می گویند و سپس به خوردن میوه و شکلات و چای مشغول می شوند و با هم
گفت و گو می کنند. در ایام عید بهار برنامه های هنری و تفریحی جالب توجه و رنگارنگ
است. البته بیشتر مردم ترجیح می دهند درخانه برنامه های تلویزیونی اختصاصی عید
بهار را تماشا می کنند. آویزان کردن تابلوهای خوشنویسی ونقاشی های ویژه عید بهار
روی دیوار، و روشن کردن فانوس نیز از جمله برنامه های عید بهار است. درایام این
عید جشن فانوس نیز جلوه ای خاص دارد. فانوسهای رنگی درواقع از جمله هنرهای دستی و
سنتی مردمی چین است. مردم با دست داشتن اشکال مختلف متنوع فانوسها که بر روی آن
شکل حیوانات مناظر طبیعی و چهره های قهرمانان ترسیم شده است در یک جا جمع می شوند
و شادی می کنند. درون فانوسها هم یک بیت شعر یا یک معما روی کاغذ می نویسند و هر
کس پاسخ درست بدهد، جایزه ای کوچک می گیرد. جهانگردی و چین گردی نیز به رسم نوین چینیها در ایام عید بهار اضافه شده ،
به طوری که برای ایام عید در چین، دولت، پیش بینی بیش از سه میلیارد نفر مسافر را برای جابجایی می کند .
دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد