دکتر محمد کاظم کهدوئی

شیان:

شیان، شهر سربازهای سفالین و پایتخت نخستین امپراطوری چین است؛ شهری که بیشتر از سه هزار سال قدمت دارد، هفتاد و سه امپراطور در آن حکم‌ رانده‌اند و زمانی گذرگاه شرقی جاده‌ی ابریشم بوده است. نام شهر به معنای صلح غربی است و در یک کلام، به تنهایی می‌تواند نماینده‌ی تمام و کمال فرهنگ چین باشد.

حتی امروز با وجود جنگ‌هایی در طی سالیان و همچنین پیشرفت اقتصادی این شهر، روح باستانی آن به محض پیاده‌شدن از هواپیما مسافران را جذب می‌کند. اگر برای اولین بار باشد که به شیان سفر می‌کند، مطمئناً اولین چیزی که توجه‌تان را جلب می‌کند، رنگ‌های متضاد قرمز و خاکستری است که همه‌جا با هم در جنگ هستند. فرودگاه شیان نزدیک به چهل کیلومتر با شهر فاصله دارد و اگر سبک سفر کرده باشید، پیشنهاد می‌کنیم از اتوبوس‌های فرودگاه به جای تاکسی برای رفتن به Bell Tower، یا همان مرکز شهر، استفاده کنید. تاکسی‌ها معمولاً از مسافرین غیرمحلی کرایه‌های بیشتری طلب می‌کنند و اگر به فکر هزینه‌های سفر هستید، اتوبوس‌های فرودگاه را که هر نیم ساعت یک بار حرکت خواهند کرد در قسمت غربی سالن فرودگاه نادیده نگیرید. برای رفت و آمد در شهر هم اوضاع تقریباً به همین شکل است. سیستم اتوبوس‌های خوب شیان که ایستگاه‌های متعددی با دسترسی‌های مناسب دارد، شاید باعث شود که کم‌تر سوار تاکسی شوید؛ مگر این‌که وقت زیادی نداشته باشید یا مسیر را نتوانید پیدا کنید. اصلی‌ترین جای شیان همان منطقه‌ی برج ناقوس (Bell Tower) است که از آن‌جا به چهار خیابان اصلی شمال، جنوب، شرق و غرب می‌توان به راحتی رفت و آمد کرد. اگر اهل دوچرخه‌سواری هستید، سیستم کرایه‌ی دوچرخه را هم در شیان فراموش نکنید؛ از آن‌جایی که بیشتر جاهای دیدنی به هم نزدیک هستند گشت و گذار در شهر با دوچرخه کار سختی نیست و باعث می‌شود بهتر بتوانید خیابان‌های شهر و سبک زندگی مردم را ببینید.

شیان یکی از شهرهایی است که دیوارهای محافظش به مقدار زیادی باقی مانده. عرض دیوارها به اندازه‌ای است که پنج تا دوچرخه می‌تواند روی آن‌ها حرکت کند؛ شاید بد نباشد اولین چیزی که در این شهر می‌بینید همین دیوارها باشند که اطلاعات خوبی هم به وسیله‌ی راهنما یا بروشورهایی که در موقع خرید بلیت به شما می‌دهند، از شهر شیان به دست آورید. داخل محوطه‌ی دیوارها و خندق معمولاً گروه‌های موسیقی چینی در حال اجرا هستند و خوب است که سری به غرفه‌های فروش محصولات فرهنگی و صنایع دستی در قسمت انتهایی دیوار بزنید؛ البته قیمت‌ها در این‌جا بالاست و مشابه‌شان را بیرون از City Wall می‌توان ارزان‌تر پیدا کرد.

جنوب دیوارهای شهر، موزه‌ی جنگل کتیبه‌ها قرار گرفته که با 2300 لوح سنگی بزرگ‌ترین مجموعه‌ی کتیبه‌های سنگی در چین است. این موزه در معبد بودایی کنفوسیوس واقع شده و جنب‌وجوش معبد روی طرفدارهای این موزه هم تاثیر می‌گذارد. در صورتی که کارت‌دانشجویی به زبان انگلیسی داشته باشید، در تمام موزه‌ها و گالری‌های شیان می‌توانید از تخفیف بلیط ورودی استفاده کنید. یکی از این‌ها موزه‌ی تاریخ شان‌شی است که از جذاب‌ترین دیدنی‌های چین شناخته می‌شود. معماری باستانی موزه و همین‌طور کلکسیون‌هایی که متعلق به سال‌ها قبل از آمدن مسیحیت به چین، اسناد تاریخی و مجسمه‌های سفالی از سلسله‌های گوناگون و ابزارها و سبک زندگی مردم باستانی چینی است، برای توریست‌ها جذابیت به خصوصی دارد. با این‌که داخل تالارهای موزه امکان عکس‌برداری وجود ندارد ولی کتاب‌های سبک معرفی آن‌ها را می‌توان از بخش نشریات داخل موزه گرفت.

اگر علاقه داشته باشید مزه‌های متفاوت و جدید را تجربه کنید، شیان برای شما دوست‌داشتنی‌تر خواهد بود؛ شب‌ها، معمولاً از ده شب به بعد، دکه‌های کوچکی در شهر و محلات پر رفت و آمد بر پا می‌شود که همه‌جور غذاهای کوچک و سبکی را می‌توان در آن‌ها پیدا کرد؛ از جک و جانورهای محبوب گرفته تا سبزیجات و نودل‌های تند و میگو.

با وجود رستوران‌های زیادی که در اطراف برج‌ ناقوس و برج ‌طبل وجود دارند، اگر برای پیداکردن غذای حلال یا غذایی که نزدیک به ذائقه‌ی شما باشد به مشکلی برخوردید؛ سری به محله‌ی مسلمان‌ها بزنید؛ هم فال است و هم تماشا! چند تا رستوران مسلمان در این محله وجود دارد و از طرفی به مسجد جامع شیان هم که یکی از دیدنی‌های این شهر است، نزدیک می‌شوید. مسجد جامع شیان، از قدیمی‌ترین مسجدهای چین، در زمان سلسله‌ی تانگ ساخته شده و هنوز هم مورد استفاده‌ی مسلمانان شیان قرار می‌گیرد.

مذاهب گوناگون همیشه از جذابیت‌های فرهنگی کشورهای مختلف هستند؛ در شیان هم با وجود معابد و مسجدهای کوچک و بزرگ، یکی از دیدنی‌های پر طرفدار شهر همین ساختمان‌های مذهبی به حساب می‌آیند؛ معبد نامیرا که بزرگ‌ترین معبد تائویی است مخصوصاً در فصل بهار، که شهر پر از توریست می‌شود، هر روز گردشگرانی را در خود می‌بیند که محو مراسم و آئین‌های طولانی‌مدت بودائی شده‌اند. فصل بهار، علاوه بر خوبی آب و هوای شیان، فصل جشنواره‌های بودایی هم هست و بیشترین تعداد مسافر را در همین فصل دارد. بهتر است از قبل به فکر رزرو هتل موردنظرتان باشید، هتل‌های خوب شیان اطراف همان برج ناقوس و برج طبل هستند و هتل‌های خیلی ارزان‌قیمت را باید دور و بر ایستگاه قطار پیدا کنید که اگر قرار است مسافر کوتاه‌مدت شیان باشید، اصلاً گزینه‌ی خوبی برای اقامت نیستند چون از همه‌جا دورند.

اما مهم‌ترین چیزی که باید در زمان سفرتان به شیان ببینید، یکی از محبوب‌ترین میراث‌فرهنگی چین در نزدیکی شهر است: ارتش جنگجویان سفالی؛ محوطه‌ای نزدیک به بیست هزار متر مربع که مجسمه‌های سفالی هشت‌هزار جنگجو، اسب و ارابه‌ی جنگی را به نمایش می‌گذارد. کشف این محوطه‌ی باستانی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای باستان‌شناسی چین و تمام دنیاست که اطلاعات بی‌نظیری را از تاریخ چین روشن ساخته. ارتش جنگجویان سفالی هشتمین شگفتی جهان است و در فهرست میراث جهانی یونسکو هم به ثبت رسیده.

مسجد جامع شیان

این مسجد در قرن چهاردهم میلادی، در بیست و پنجمین سال حکومت سلسله مینگ ساخته شد. از قرن چهاردهم تا کنون این مسجد چندین بار بازسازی شده است. قسمت اعظم ساختمانی که امروز وجود دارد از زمان سلسله مینگ و کوئینگ از قرن هفدهم و هجدهم باقی مانده است.

محبوب‌ترین سوغات شیان نیز همین مجسمه‌های سفالی در ابعاد کوچک هستند که می‌توانید تقریباً در همه‌ی بازارها پیدایشان کنید؛ در اطراف محله‌ی مسلمان‌ها و مسجد جامع شیان، بازارهای شلوغی هست که معمولاً نمونه‌های زیادی از این مجسمه‌ها را دارد و علاوه بر این به خاطر قیمت‌های خوبشان، محل مناسبی برای خرید هستند

بخشی از مسجد جامع شهر شیان

اگر با بچه‌ها سفر می‌کنید، احتمال این‌که کودک همراهتان به بادبادک‌های خیابان شیان در مرکز شهر علاقه نشان دهد زیاد است. فکر بدی هم نیست، هم محیط مناسبی برای بازی و تماشای بادبادک‌ها وجود دارد و هم این‌که می‌توانید شما هم در آسمان شیان بادبادکی به هوا بفرستید؛ اگر هم سالم ماند، شاید توانستید به عنوان یادگاری یک جوری داخل چمدان با خودتان به خانه برگردانید. در صورتی که فصل بهار یا اوایل تابستان به شیان سفر کردید و وقت زیاد داشتید، پارک جنگلی شیان که حدوداً در چهل کیلومتری جنوب شهر واقع شده، انتخاب خوبی برای یک پیک‌نیک در روزی آفتابی است.

موزه‌ها و بناهای قدیمی

برج ناقوس و برج طبل

از برج ناقوس به عنوان زنگ خطر در سحرگاه و از برج طبل به عنوان زنگ خطر شبانگاهی استفاده می‌شده. هر دو برج در قرن 14 میلادی ساخته و در قرن 18 بازسازی شدند. در داخل هر دو برج از9:30 تا 11:30 صبح و از 14:30 تا 17:30بعدازظهر موسیقی نواخته می‌شود.

محله‌ی مسلمان‌ها

خیابان‌های پشتی برج طبل، برای قرن‌ها مسکن مسلمانان چین (هوی) بوده است. اگرچه مسلمانان، از قرن ٧ میلادی در این منطقه زندگی می‌کنند، اما برخی هم معتقدند که مسلمانان در شیان از زمان سلسله‌ی مینگ در این‌جا ساکنند. کوچه‌های باریک این محله، پر است از قصابی، کارگاه‌های تولید روغن کنجد، مسجدهای کوچک پنهان شده در پشت درهای چوبی و مردان عرق‌چین به سر.

خانه‌ی مردم

این منطقه‌ی تاریخی، گالری هنر، تفریح‌گاه و یک چای‌خانه‌ را در بر می‌گیرد. این خانه متعلق به یک مأمور دولتی در دوران سلسله‌ی کینگ، به نام گائو‌یوئسونگ بوده است. بیشتر ساختمان مانند اتاق‌خواب‌ها، اتاق خدمت‌کاران، معبد اجدادی و اتاق مطالعه (که هم اکنون چای‌خانه است)، بازسازی شده‌اند. اگر به هنر سنتی چین علاقه‌مند هستید، می‌توانید از استودیوهای هنرمندان چینی در خانه‌ی مردم نیز، دیدن کنید. قیمت‌ها تقریباً مناسبند و کارهای هنری (نقاشی، خطاطی، سرامیک ها، عکس‌ها و سرویس‌های چای‌ خوری) دارای کیفیت نسبتاً بالایی هستند.

موزه‌ی جنگل الواح سنگی

این موزه، در معبد کنفوسیوس شیان قرار دارد و بیش از 1000 لوح سنگی را در خود جای داده است. در طبقه‌ی دوم این موزه، کتیبه‌های نستوریان -اولین مسیحیان چینی- نگهداری می‌شود. در گالری چهارم، مجموعه‌ی نقشه‌ها و نقاشی‌هایی که عموماً پرتره از صورت هستند، جای داده شده است.

 
یادبود ارتش مسیر ٨

 
افراد برجسته‌ی حزب کمونیست شیان در این‌جا دفن شده‌اند. تاریخ فوت این افراد بین سال‌های 1937 تا 1946 میلادی است. این یادبود، عمدتاً شامل عکس‌های قدیمی است و سالنی هم در آن وجود دارد که یادآور خاطره‌ی هلن فوستر اسنو همسر خبرنگار ادگار اسنو است.

دیوارهای شهر

 
شیان، یکی از معدود شهرهای چین است که دیوارهای قدیمی شهرش، هنوز پابرجاست. این دیوارها در سال 1370 میلادی در دوران سلسله‌ی مینگ ساخته شدند و 12 متر ارتفاع دارند. عرض پایه های آن‌ها، حدود 18 متر است و محیطی به وسعت 14 کیلومتر را دربرگرفته اند. این دیوارها، با خندقی در اطرافشان احاطه شده‌اند. در فضایی که بین خندق‌ها و دیوار به وجود آمده معمولاً توسط نوازندگانِ محلی، موسیقی سنتی ِ چین نواخته می‌شود. بیشتر قسمت‌های دیوارها، بازسازی و یا از نو ساخته شده‌اند. علاوه بر پیاده‌روی در کنار دیوار، می‌توان از دروازه‌ی جنوبی، سوار دوچرخه شد و کل محوطه را گشت.

پاگودای غاز بزرگ وحشی

 پاگودای غاز بزرگ، یکی از جذاب‌ترین دیدنی‌های شیان است، که در سال 652 میلادی، به عنوان خانه‌ای برای راهب بودایی -شوان‌زانگکه از هند بازگشته بود- ساخته شد. پاگودا در واقع کاخی است که با اصول معماری چینی ساخته شده باشد. معبد داسی‌اِن - یکی از بزرگترین معابد تانگ‌چانگ‌آن- اطراف این پاگودا را احاطه کرده است. ساختمان‌های امروزی، از دوران سلسله‌ی کینگ باقی مانده‌اند. موزه‌ی هنرهای سلسله‌ی تانگ، در قسمت شرقی معبد داسی‌اِن قرار دارد و کلکسیون کوچکی از لباس‌ها و معماری و صنایع دستی دوران سلسله‌ی تانگ را به نمایش گذاشته.

 

پاگودای غاز کوچک وحشی

این پاگودا، در زمین های معبد جیانفو قرار گرفته است. نوک پاگودا، در زمین لرزه‌ای در اواسط قرن 16 میلادی فرو ریخت، اما بیشتر بخش‌های این ساختمان 43 متری سالم ماندند. معبد جیانفو در اصل، در سال 684 میلادی برای زندگی پس از مرگ امپراتور گائوزونگ ساخته شد. این پاگودا، در سالهای 707 تا 709 میلادی، ساخته و محل نگه‌داریِ کتب مقدس بودایی شد، که توسط زائری به نام یی‌جینگ، به این کشور آورده شده بود.

 
موزه‌ی تاریخی شان‌شی

 
موزه‌ی تاریخی شان‌شی، یکی از جذاب‌ترین موزه‌های چین است. اشیایی که در این موزه به نمایش گذاشته شده‌اند، نقبی به شیان باستان می‌زنند. وقتی وارد این موزه می‌شوید، احساس عجیبی به شما دست می‌دهد، انگار که وارد تونل زمان شده‌اید. طبقه‌ی همکف این موزه، آثار ما قبل تاریخ و همچنین آثاری از اولین سلسله‌های چین را در برمی‌گیرد. به ویژه آثار پر‌ابهت و مهمی، مانند چند سه پایه‌ی بزرگِ به جامانده از سلسله‌های شانگ و ژو ، اشیاء تدفینی کین، پیکان‌ و کمان‌های برنزی و چهار مجسمه‌ی بزرگ سفالی، در این موزه به نمایش گذاشته شده است. دومین قسمت این موزه (در بالای پله‌ها)، به آثار مقدس سلسله‌ی هان اختصاص داده شده. یکی از مهم‌ترین آثار این قسمت، شامل مجموعه‌ی 40 پیکره‌ی سفالی از آرامگاه شیان‌یانگ می‌باشد. همچنین مجموعه‌ا‌ی غیرقابل وصف از فانوس‌های برنزی، مجسمه‌های کوچک وی و جانوران اسطوره‌ای، در این قسمت به نمایش گذاشته شده‌اند. بخش سوم موزه‌ی تاریخی شان‌شی، به آثار مصنوعی و ساخته‌ی دستِ سلسله‌ی تانگ و سوی اختصاص دارد: نگهبانان آرامگاه، دیوارنماهایی که مسابقه‌ی چوگان را نشان می‌دهند و مجموعه‌ای از مجسمه‌های کوچک سفالی که مدل‌های مو و لباس آنها به طرزی استادانه ساخته شده‌اند.

معبد هشت نامیرا

بزرگترین بنای تائویی و یکی از پرستشگاه‌های فعال شیان است. این معبد، برای محافظت در مقابل خدای رعد، زیرزمینی ساخته شد. در اطراف محوطه‌ی معبد، صحنه‌هایی از اسطوره‌های تائویی کشیده شده است. صبح‌های شنبه و چهارشنبه، بازار مشهوری از عتیقه‌جات در این معبد پابرجاست.

ارتش جنگ‌جویان سفالی

 
در ابتدا، این ارتش سفالی شما را آن چنان شگفت‌زده می‌کند، که نمی‌توانید حتی لحظه‌ای از آن‌ها چشم بردارید. تصور این که این ارتش زیرزمینی، به مدت دو هزار سال، در این مکان بدین صورت باقی مانده‌اند، باور نکردنی است. به نظر می رسد، کین شی هوانگ، از ارواح مغلوب شده -که پس از مرگ، در انتظار او بوده‌اند- ترس داشته است و یا همان‌طور‌ که بیشتر باستان‌شناسان اعتقاد دارند، انتظار داشته است که مانند این جهان، در آن دنیا نیز سلطنت کند. در هر صورت این محافظان آرامگاه، بزرگترین و بهترین دستآوردها را نسبت به دنیای چین باستان به ما ارائه داده است. کشف این ارتش، مانند بسیاری از اکتشافات مهم دیگر، کاملاً تصادفی اتفاق افتاد. در سال 1974 روستاییان در حال حفر چاه بودند، که ناگهان یکی از بزرگترین و مهم‌ترین یافته‌‌های باستان‌شناسی ِ قرن بیستم را کشف کردند: گنبدی زیرزمینی، که حدود هزاران سرباز سفالی با آرایش جنگی را، در خود جای داده است. در طول سال‌ها، این مکان به قدری مهم شده، که هم اکنون، بیشتر مشخصه‌های نامعمول آن، به ویژه این مشخصه که چهره‌ی هیچ کدام از این سربازان شبیه به هم نیست، مشهور شده است. البته باید بدانید که متأسفانه، حق نزدیک شدن به اکثر این سربازها را ندارید. پیشنهاد می‌کنیم دیدن ارتش را، از سنگرهای کوچکتر (سنگر شماره ی ٣، دارای 72 جنگجو و سرباز است) که به نظر می رسد محل اتراق فرماندهان ارتش بوده، شروع کنید. جالب است بدانید که اتاق شمالی، برای قربانی‌هایی که پیش از جنگ تقدیم خدایان می‌شد، استفاده می‌شده. در سنگر بعدی (سنگر شماره ی ٢، شامل 1300 جنگاور و اسب است)، شما می‌توانید پنج سرباز را از نزدیک ببینید: کماندار به زانو نشسته، کماندار ایستاده، یک سوارنظام با اسبش، یک مقام ارشد و در آخر یک ژنرال. مشخصه‌های این مجسمه‌ها، بسیار شگفت‌انگیز است: چهره، مدل مو، زره و حتی نوع پاپوش، همگی منحصر به فرد هستند. بزرگترین سنگر (سنگر شماره ی ١)، بسیار با ابهت است. حدود 6000 جنگجو و اسب این سنگر، در آرایش نظامی مستطیل شکلی ایستاده‌اند و چهره‌هایشان به سمت شرق است. گروهی از سربازان (که مجهز به نیزه، شمشیر، تبر و دیگر سلاح‌های استوانه‌ای هستند)، پیش قراولان سه ردیف کمان‌دار را، همراهی می‌کنند. پیاده نظامی که شامل 35 ارابه‌ی جنگی بوده نیز، کاملاً متلاشی شده. یک جفت ارابه‌ی جنگی برنزی و اسب‌هایش -که تقریباً به اندازه‌ی سربازان شگفت‌انگیز هستند- به همراه جنگ‌افزارهای اصلی، در 20متری غرب آرامگاه کین شی‌هوانگ، قرار دارند.

ارتش سفالی چین باستان

در شهر «شی اَن»

چین(کین) شی هوانگ دی، نخستین امپراتور سلسله چین، کسی بود که ایالات مختلف کشور چین را متحد کرد و در سال 221 پیش از میلاد امپراتوری چین را رسماً پایه گذاری کرد. آرامگاه امپراتور کین (مرگ به سال 210 پیش از میلاد) در شهر شیان واقع در استان شانشی به همراه سربازان سفالی مشهوری که در سال 1974 در این آرامگاه کشف شدند، از سال 1987 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده اند.

کین(چین) شی هوانگ دی، با پایه گذاری یک حکومت مرکزی قدرتمند و متحد کردن نواحی مختلف چین که تا پیش از آن دائم با یکدیگر در حال جنگ بودند، سنتی را پایهگذاری کرد که توسط سلسله های آتی نیز پی گرفته شد و تا سال 1912 میلادی که آخرین امپراتور سلسله کینگ بر این کشور حکمرانی می کرد، ادامه داشت.

نخستین امپراتور سلسله کین(چین) پس از آن که طی جنگهایی طولانی ۶ ایالت مختلف چین را با یکدیگر متحد کرد، به یکدست کردن قوانین و فرآیندهای اداری در قلمرو پهناور خود پرداخت. در این دوره خط و پول رسمی کشور چین یک شکل شد و قوانین مختلفی حتی برای طول محور چرخ گاریها و ارابه ها و عرض شاهراهها تصویب شد.

ارتش سفالی نخستین امپراتور سلسله کین، از 8099 سرباز که هر یک قد و هیکل و چهره متفاوتی دارند تشکیل شده است. این سربازان سفالی بر اساس الگوی سربازان منتخب ارتش آن زمان چین که از جمله جنگجوترین سربازان کل تاریخ چین بوده اند، ساخته شده اند.

این مجسمه در حالات و با ساز و برگ گوناگونی ساخته شده اند که از جمله آنها میتوان به سربازان پیاده نظام که حالت ایستاده دارند، کمانداران که در حالت زانوزده ساخته شده اند و نیز ارابه رانانی که ارابه های متصل به چندین اسب را می رانند اشاره کرد. نکته جالب توجه این که چهره هر یک از این ۸ هزار سرباز شکل و حالت و حتی مدل موی منحصر به فردی دارد.

سه بخش مختلف این ارتش سفالی در سه گودال مختلف کشف شدهاند: گودال اول که مشهورترین و بزرگترین گودال نیز هست، سربازان پیاده نظام را در خود جای داده است. گودال دوم به سربازان سواره نظام تعلق دارد و گودال سوم نیز به افسران و درجهداران تعلق دارد.

کین شی هوانگ دی از آن جا دستور ساخت و دفن مجسمه های سفالی را صادر کرد که باور داشت این ارتش پس از مرگ از او محافظت خواهد کرد. جنگجویان سفالی با آرایش جنگی در یک و نیم کیلومتری مقبره امپراتور و رو به سرزمینهای دشمن دفن شده اند، به طوری که بین دشمن و مقبره امپراتور قرار بگیرند.

اما این جنگجویان سفالی کمتر از 50 سال پس از مرگ امپراتور و در جریان شورش دهقانان چینی دچار آتش سوزی و آسیبهای جدی شدند. بر اساس طراحی اولیه، سقفی چوبی بر فراز سر این سربازان ساخته شده بود، اما بر اثر آتش سوزی این سقف چوبی روی سربازها سقوط کرد و موجب تخریب بسیاری از آنها شد. آتش همچنین موجب از بین رفتن رنگ سطح مجسمه ها شد که به آنها حالتی رئالیستیتر میداد. البته گودال افسران و درجه داران از شر آتش در امان ماند و امروز هنوز بقایای رنگ را روی بعضی از مجسمه های این گودال میتوان مشاهده کرد

ارتش سفالی کین در ماه مارس سال 1974 و در جریان حفر چاهی که سه کشاورز محلی برای آبیاری مزارع خود قصد حفرش را داشتند، کشف شد.

اما حفاری کارشناسی باستانشناسان در محل مدت کوتاهی پس از کشف مجسمه ها آغاز شد. در آن زمان بسیاری از مجسمه ها به طرز بدی آسیب دیده بودند. باستانشناسان از آن زمان تاکنون موفق به ترمیم بسیاری از مجسمه ها شدند و هنوز نیز گروهی باستانشناس در حال تلاش برای چسباندن قطعات مجسمه های خرد شده به یکدیگر و احیای شکل اصلی مجسمه ها هستند. تخمین زده میشود تکمیل پروژه مرمت مجسمه ها حدود 50 سال به طول بیانجامد.

تا به حال حدود سه تا چهار گودال که هر یک ۴ تا ۸ متر عمق دارند مورد حفاری باستانشناسان قرار گرفته است و در این محل موزه ا ی نیز با نام موزه ارتش سفالی نخستین امپراتور کین تأسیس شده است.

دست فروش سنگ و مهر در شهر شیان

آرامگاه کین شی هوانگ

 
در حال حاضر این مقبره، یکی از بزرگترین آرامگاه‌هایی است که در جهان وجود دارد. در روایت‌های تاریخی آمده که این آرامگاه، دارای کاخی پر از سنگ‌های گرانبها، رودخانه‌های زیرزمینی از جیوه‌ی روان و وسایل دفاعی مخفی در مقابل متجاوزان، بوده است. مشهور است که ساخت این آرامگاه، حدود 38 سال طول کشیده و 700000 نفر در ساخت آن، کمک کرده‌اند. گفته می‌شود که تمام سازندگان و متخصصانِ این آرامگاه، زنده زنده در دیوارهای آن دفن شده‌اند، تا راز ساخت آن را بازگو نکنند.

 

دهکده ی نوسنگی بانپو

یکی از مهم‌ترین مراکز مطالعات باستان‌شناسی چین است. بعضی از قسمت‌هایش، به طرزی باورنکردنی زیبا هستند. این دهکده، از اولین نمونه‌های فرهنگ نوسنگی یانگ‌شائو است و به نظر می‌رسد که از 4500 سال قبل از میلاد تا حدود 3750 سال قبل از میلاد، محل سکونت آدمیان بوده است. باید دانست که تنها کمتر از یک چهارم این مجموعه از دل خاک بیرون آورده شده است. ویرانه‌های دهکده‌ی بانپو، به سه قسمت تقسیم شده است: منطقه‌ی کوزه‌گری، منطقه‌ی مسکونی و گورستان.

آرامگاه امپراتور جینگ دی

 
جینگ دی -امپراتور سلسله‌ی هان- که تحت تأثیر تائوئیسم قرار گرفته بود، اساس سلطنت خود را بر مفاهیم این مکتب پایه‌گذاری کرد و سعی فراوانی داشت تا همه چیز را تغییر دهد: مالیات‌ها را تا حد زیادی کاهش داد، سیاست خود را بر پایه‌ی کاهش نیروی نظامی گسترش داد و حتی مجازات‌های گناهکاران را هم کاهش داد. آرامگاه، به دو بخش موزه و منطقه‌ی حفاری تقسیم شده است. موزه‌ی این آرامگاه، مجموعه‌ی بزرگی از مجسمه‌های سفالی مانند خواجه‌ها، خدمتکاران، حیوانات اهلی و حتی زنان سوار بر اسب را نمایش می‌دهد. دستان این مجسمه‌ها، از جنس چوب بوده و قابل حرکت هستند و بر تنشان هم لباس‌های رنگی کرده‌اند.

معبد فمن

 
این معبد بودایی، در اصل برای نگهداری چهار استخوان از انگشت‌های بودا ساخته شده بود، که توسط پادشاه هند -آشوکا- به چین هدیه داده شد. در سال 1981 بعد از آن‌که باران‌های سیل‌آسا ساختمان آجری باستانی آن را تا مرز نابودی پیش بردند، پاگودای 12 طبقه‌ای ضلع غربی این معبد، فرو ریخت و به هنگام بازسازی معبد، کشف بزرگی صورت گرفت: در سرداب مهر و موم شده‌ی زیر این پاگودا، حدود 1000 شیء اهدایی و همین‌طور هدایای سلطنتی کشف شد، که به مدت هزارسال دست نخورده باقی مانده بودند. در داخل این معبد، موزه‌ای قرار دارد که دارای چهار گالری است. در گالری اصلی، جعبه‌هایی زینتی از طلا و نقره و تابوت‌هایی از کریستال و سنگ یشم -که در اصل چهار انگشت در آن‌ها نگهداری می‌شده- به نمایش گذاشته شده‌اند. علاوه بر این، گلدان‌ها، مجسمه‌ها، هدایایی از طلا و نقره و ماکتی از چهار اتاق سرداب -که به شکل ماندالا (نوعی شکل اساطیری) است- وجود دارند.

شیان‌یانگ
بیش از 2000 سال، شیان‌یانگ، پایتخت سلسله‌ی کین بود. امروزه موزه‌ی شهر شیان‌یانگ، از جاذبه‌های اصلی این‌جاست. این موزه دارای مجموعه‌ای از 3000 سرباز و اسب سفالی ٥ سانتی‌متری است، که از معبد سلسله‌ی هان در سال 1965 به دست آمده است. علاوه بر این موزه‌ی شهر شیان‌یانگ، دارای مجموعه‌ای جالب از مجسمه و نقشِ اسب‌های سلسله‌های مختلف در چین باستان است.

محراب مسجد جامع شیان