روز پانزدهم ماه هشتم در تقویم کشاورزی، عید اواسط پاییز است که در کشور چین به آن عید "جونگ چیو" گفته می شود.

درعید جونگ چیو، ماه کامل می شود. در این روز، اعضای خانواده چینی همچون گردی ماه، گرداگرد یکدیگر جمع شده و مثل ماه کامل می شوند. در این روز، علاوه بر این که اعضای خانواده دور هم جمع می شوند و به رسم قدیمی خود، شیرینی مخصوص این روز را که "یویه بینگ" یعنی کیک ماه نام دارد، با هم می خورند. کیک ماه به صورت شیرینی‌های گرد یا مستطیل شکل است. داخل این شیرینی ها معمولا با خمیری از دانه‌های گل نیلوفر آبی که گاه ممکن است حاوی زرده تخم‌اردک نمک‌ سود شده نیز باشد پر می شود. در این روزها بیشتر فروشگاه ها و سوپرمارکت ها این نوع شیرینی را با بالاترین قیمت به فروش می رسانند. (یک قوطی فلزی چارگوش که 8 کیک ماه در آن قرار دارد، و کمتر از یک کیلوست،حدود 15 دلار قیمت دارد) در حال حاضر، همه مردم چین این رسم را دارند و در این روز کیک ماه می خورند. این رسم در ابتدا جزو رسوم این عید نبوده است، بلکه از زمان سلسله تانگ در حدود قرن 14 میلادی رسم خوردن کیک ماه در عید نیمه پاییز در بین مردم رواج پیدا کرد. در گذشته در روز عید نیمه پاییز، مردم تنها به پرستش و تماشای ماه می پرداختند.

داستان "سفر چانگ اه به ماه" یکی از افسانه های مربوط به عید اواسط پاییز چین است

روشن کردن فانوس نیز از جمله رسوم ویژه این عید است. چینی ها فانوس هایی کاغذی به رنگ قرمز درست می کنند که نماد شادی و خوشبختی است. در گذشته داخل این فانوس ها شمع گذاشته می شد اما این روزها فانوس ها با لامپ روشن می شوند. مردم برای این که شادی خود را بیشتر نشان دهند، این فانوس ها را تزیین می کنند.

افسانه های  زیادی در باره عید اواسط پاییز وجود دارد که معروف ترین آنها داستان "سفر چانگ اه به ماه" است. گفته می شود که در روزگاران گذشته، ده خورشید در آسمان وجود داشت که بسیار به مردم آزار می رساندند تا این که قهرمانی به نام "هو یی" برای نجات مردم آمد. او با تیر و کمان خود موفق شد تا به 9 خورشید تیراندازی کرده و آنها را از بین برده و مردم را از گرما نجات دهد. از این رو، شخصیت "هو یی" بسیار برای مردم قابل احترام بود. مادر امپراتور خداهای آسمانی نیز به خاطر خدمت "هو یی" به مردم، یک عدد قرص جاودانگی به او هدیه می دهد تا با خوردن آن به یکی از خداهای آسمانی تبدیل شود.

فانوس های چینی که در عید اواسط پاییز آویزان می شود

"هو یی" این قرص را به همسر خود به نام "چانگ اه" می دهد تا برای وی نگه داری کند، اما "چانگ اه" به خاطر کنجکاوی این قرص را می خورد و به خدای آسمانی تبدیل شده و با سبک شدن جسمش، آرام آرام به سوی ماه بالا می رود. هنگام اوج گرفتنش به سمت ماه خرگوشی را می بیند. او خرگوش را می گیرد تا با سنگین شدن وزنش بتواند به زمین بازگردد، اما او موفق نمی شود. از این رو، او و خرگوش هردو به ماه می رسند.

در عید نیمه پاییز، مردم از اقلیت ها و مناطق مختلف رسم و آیین متفاوتی دارند، به طور مثال، مردم قومیت "دای" چین در این عید برنج پخته را به شکل توپ در می آورند و در چهار گوشه میز می چینند و بر روی آن یک عود می گذارند و هنگامی که ماه طلوع می کند عود را روشن کرده و در مقابل آن تعظیم می کنند.

کیک ماه

عادات مردم قوم "اه لون چون" گونه ای دیگر است. آن ها مقداری آب در ظرفی می ریزند و منتظر برآمدن ماه می شوند تا انعکاس آن را در ظرف ببیند، آن گاه در مقابل آن ظرف تعظیم می کنند. مردم "تو جیا" نیز همین کار را انجام می دهند، اما آن ها در عوض تعظیم، داخل ظرف آب، سنگ پرتاب می کنند.

مردم برخی اقلیت های قومی چین این روز را زمان ابراز احساسات عاشقانه خود می دانند. پسران و دختران جوان قوم "ده آن" در این روز با نواختن سازهای موسیقی احساسات عاشقانه خود را ابراز می کنند. برخی نیز این روز را به عنوان روز نامزدی خود انتخاب

می کنند. جوان های قوم های "آ شی" و "میاو" با آواز خوانی احساسات عاشقانه خود را ابراز می کنند.

سال 1390 و1391 خورشیدی که به سبب مأموریت در کشور چین و شهر شانگهای بودیم، سه روز قبل از این عید، از سوی بخش روابط بین الملل دانشگاه مطالعات بین المللی شانگهای، یک جعبه کیک ماه به عنوان عیدی برایمان آوردند و در ایمیلی هم که برای ابرازتبریک بود، اعلام کرده بودند که چون بعضی از استادان خارجی دانشگاه، مسلمانند، همه مواد این کیکها حلال است. در شب چهاردهم ماه، که سال گذشته ،   18سپتامبر 2011 م. و امسال مصادف با یکشنبه 9 مهرماه 91 خورشیدی و 13 ذی القعدۀ 1433 قمری و 30 سپتامبر 2012 میلادی بود، برخلاف هر روز و هرشب که یا هوا ابری است و یا به سبب غبار و بخار آب اصلا آسمان پیدا نیست، امسال هم مانند سال گذشته، آسمان کاملاً صاف بود و قرص گرد ماه، آنقدر روشن بود که نمی شد به راحتی در آن نگریست و می توانم بگویم که روشن و شفاف ترین ماه در عمرم را دیده ام. البته در اسمان شانگهای، تنها یکی دو ستاره بیشتر دیده نشد. دقایقی پنجره را باز کردم و به ماه نگریستم. راستی که هر کسی برای خود آیینی دارد.(یکشنبه 9 مهر 91 ساعت 10 شب)

در دایره المعارف طهور، در بارۀ ویژگیهای جشن اواسط پاییز چنین آمده است:
ویژگیهای جشن اواسط پائیز چین چنین است:

1- جنبه آداب و رسوم مردمی
امید توده های مردم به جشن اواسط پائیز بسته شده است. آداب و رسوم مردم در این جشن خوردن کیک ماه (خوراک مخصوص جشن مهرگان چین) است. شکل کیک ماه مانند ماه کامل و روش درست کردن آن، آمیختگی فرهنگ های غذائی ملتهای هان، اویغور، تبت، من و مغول بوده و نیز نشانگر وحدت ملتهای چین است. در دوران مینگ و چینگ، در منطقه پکن مجسمه خرگوش را در داخل حیاط قرار می دادند که هم مجسمه خدای ماه و هم بازیچه ای برای کودکان و هم نشانگر شادی مردم از محصول فراوان بود. " رقص ماه" ملت ای چین و " دیدار پسر و دختر در سایه ماه" و آواز ملت مغول شادی بی حد و حصر زنان و مردان را نشان می دهد. جشن فانوس و بازار مکاره در پارک ها و مراکز فعالیتهای مردم خوشحالی توده های مردم را از محصول فراوان منعکس می کند.

2- جنبه غزلی و رمانتیک جشن
به نظر چینیان؛ ماه یک جرم آسمانی سرد نیست، بلکه جهان زنده افسانه ای است که در آنجا مرد ( او گانگ wu gang) زن ( چانگ اه chang e) گیاه ( درخت غار) حیوان ( خرگوش)، کاخ ( کاخ اسطوره در ماه) وجود دارند. ماه سرزمین زیبای خیالی است که با سعادت هر کس ارتباط نزدیک دارد. ماه دوست بشر است و با روح انسان صحبت می کند. بسیاری از شاعران چینی در شعرهای خود ماه را بطور زنده توصیف کرده که این شعرها قوه تخیل فراوان و احساسات رمانتیک مردم چین را نشان می دهد.

3- احساسات گرم خویشاوندیمعنی اصلی جشن اواسط پائیز چین وحدت و گردهمائی است. چینیان که اخلاق خانوادگی خاصی دارند به خویشاوندی و قرابت و نسبت خونی اهمیت زیادی می دهند. یکپارچگی کشور، وحدت ملی، گردهمائی اعضا خانواده امور مهمی برای سعادتمندی زندگی مردم محسوب می گردند. جشن اواسط پائیز چین فرصت مناسبی برای گردهمائی توده های مردم در زمان مشخصی است. چینیان در هر جشنی که باشد به خویشاوندان خود اهمیت می دهند. از این جهت جشن یک نیروی بزرگ و مرموز است که وحدت ملی را پیش می برد. کیک ماه نوعی از شیرینیهای چین است که از آن به عنوان یک هدیه برای انتقال دوستی و احساسات یک نفر به دوستان و خویشاوندان استفاده می شود. جشن اواسط پائیز نشانگر اشتیاق ملت چین به یکپارچگی کشور و وحدت ملی و میراث گرانبهای فرهنگی غیر مادی باقی مانده از نیاکان و قوه محرکه روحی ملت چین در جهت پیشرفت و توسعه کشور است. این جشن سنتی فرصت خوبی برای تجلی فرهنگ سنتی ملت چین بوده و پایگاه مهمی برای نمایش و پخش فرهنگ ستوده ملی محسوب می شود و عامل مهمی برای توسعه و تربیت روحیه بزرگ ملی می باشد. جشن اواسط پائیز چین جشن بزرگ گردهمائی است و این روحیه اشتیاق به گردهمائی چکیده فرهنگ و افکار ملت چین بوده و یکی از پیوندهای مهم روحیه ملت چین در جهت دفاع از یکپارچگی کشور و وحدت ملی و هماهنگی جامعه است.
از این جهت ما باید هر چه بیشتر به جشن اواسط پائیز، جشن سنتی چین، توجه کنیم تا زندگی مردم بهتر و زیباتر شده و مردم احساسات خود را به خوبی نشان دهند و واقعا درک کنند که زیبائی در پائیز است.

روایتی دیگر در خصوص عید ماه

پرواز " چان عه  یا چان  اِه" به سوی ماه:

 " چان عه " الهه ماه است . همسر وي " هو ای  یا هویی" مردي شجاع و قوی بوده و مهارت تیراندازی خوبی داشت . هر تیر او هميشه به هدف اصابت می کرد .

در آن زمان ، حیوانات وحشی و درنده زیادی وجود داشتند كه به مردم آسیب می رساندند . امپراتور آسمان با توجه به این وضع ، " هو ای " را برای از بین بردن این حیوانات وحشی به زمين فرستاد . " هو ای " بر اساس دستور امپراتور آسمان همراه " چان عه " همسر زيباي خود به جهان انسان ها آمد . چون " هو ای " بسیار شجاع بود .

چندی نگذشت كه بسیاری حیوانات وحشی و درنده را از بین برد . نزدیک بود که وظیفه خود را به پايان برساند كه ناگهان اتفاقي رخ داد . در آسمان همزمان 10 خورشيد پديدار شد . این ده آفتاب پسر امپراتور آسمان بودند. درجه حرارت زمین ناگهان بالا رفت و جنگل ها و محصولات کشاورزی آتش گرفته و رودخانه ها خشک شده و اجساد مردگان در همه جا دیده می شد . " هو ای " با دیدن این وضع بسیار غمگین شد و 10 خورشيد را نصیحت کرده و از آنها خواست بنوبت هر روز در آسمان ظاهر شوند .

اما خورشيد های خودبین و متکبر به نصحيت " هو ای " توجهي نكردند و تعمدا به زمين نزديكتر شدند تا جايي كه سطح زمين نيز آتش گرفت . " هو ای " متوجه شد که نصیحت هیچ فایده ای ندارد . زيرا بسيار مردمان جان خود را از دست داده بودند . بدین سبب ، تیر و کمان خود را بر داشت و به سمت خورشيدها تیراندازي كرد . در اين ميان 9 خورشيد هدف قرار گرفتند و آخرين خورشيد نيز به گناه خود اعتراف کرد و پوزش خواست . از این رو " هو ای " او را بخشيد .

عملکرد " هو ای " باعث نجات مردم شد ، اما امپراتور آسمان را رنجاند . امپراتور آسمان بسیار عصبانی شد و با بازگشت " هو ای " و همسرش به آسمان مخالفت كرد . سپس " هو ای " تصمیم گرفت در جهان انسان بماند و کارهای بیشتری برای مردم انجام دهد . اما " چان عه " همسر " هو ای " به تدریج نسبت به زندگی سخت در جهان انسان ها بی علاقه و بیزار شد و همسرش را به دليل کشتن پسران امپراتور آسمان مورد انتقاد قرار داد . " هو ای " متوجه شد که رب النوعي که در کوه " کون لون " زندگی می کند ، دارویی دارد که با خوردن آن می توان به آسمان پرواز کرد . بدین سبب " هو ای " کوه ها و رودخانه ها را پشت سر گذاشت و با زحمت به کوه " کون لون " رسید .

اما داروی این رب النوع برای دو نفر کافی نبود . " هو ای " نمی خواست همسر عزیز خود را رها کند و به تنهايي به آسمان برگردد . به هر صورت " هو ای " دارو را به خانه برد و پنهان کرد . ولی " چان عه " سرانجام داروی " هو ای " را پیدا کرد . با وجود آنکه " چان عه " بسیار عاشق شوهرش بود ، اما او نمی توانست زندگی در آسمان را به فراموشي بسپارد . وی در 15 ماه هشتم به تقویم کشاورزی که ماه کامل و آسمان روشن بود و با استفاده از يك فرصت ؛ مخفیانه دارو را خورد . " چان عه " احساس کرد که بدنش سبک تر شده و آهسته آهسته در آسمان شناور مي شود . سرانجام " چان عه " به ماه رسید و در کاخ " گوان هان" زندگی خود را آغاز كرد .